Vintage restorasyon kültürü ve koleksiyoncu sözlüğü

Vintage kalem koleksiyonculuğunda kalemi satın almak işin yarısıdır; diğer yarısı onu bir sonraki sahibine sökülebilir halde bırakmaktır. Bu, süslü bir ilke değil pratik bir zorunluluk: keseli bir kalemde lateks kese sarf malzemesidir ve tipik olarak yirmi ile kırk yıl arasında sertleşip kırılır. Yani her kalem er ya da geç yeniden açılacaktır.

Bu yüzden kese, tutamağın memesine turuncu shellac ile yapıştırılır. Shellac alkolle çözülebildiği için işlem geri döndürülebilir. Siyanoakrilat, yani japon yapıştırıcısı kullanan bir restorasyon kalemi kalıcı olarak bozar — ucuz görünen bir tamir, kalemin bir sonraki bakımını imkânsız hale getirir.

Kese değişiminde ölçü de standarttır: kese çapı 64'te bir inç biriminde ölçülür, yani 16 numara kese ağzı 16/64 inç çapında demektir ve tutamağın memesine sıkı ama zorlamasız oturmalıdır. Yeni kese, gövdeye ve baskı çubuğuna yapışmasın diye saf talkla pudralanır; talk yerine grafit tozu kullanan ustalar da vardır.

Kaldıraçlı dolumda içerideki yaylı parçanın adı J-bar'dır: tek parça bronz yaydan üretilir, ucu gövdenin iç duvarına sürtünmeyle oturur ve yorulunca değişir. Pratik teşhis basittir — kaldıraç kolu gövdeye tam yatmıyorsa J-bar bitmiştir.

Vacumatic tipi vakumlu sistemlerde değişen parça kese değil diyaframdır. İşin uzun kısmı yeni parçayı takmak değil, eski diyaframın gövde içinde bıraktığı kalıntıyı tamamen temizlemektir; eksik temizlik yeni diyaframın oturmamasına yol açar. Bu yüzden 'sadece diyafram değişecek' diyen bir satıcıya değil, işin kaç saat süreceğini söyleyen bir ustaya güvenin.

Piston ve safety kalemlerde sızdırmazlık elemanı çoğu zaman mantardır. Mantar kuruyup büzülünce piston boşa döner ve kalem mürekkep çekmez; bu, kalemin bozuk olduğu anlamına gelmez ama işin daha zahmetli olduğu anlamına gelir.

Uç ayarının temel aletleri de kısa bir listedir: 10x-20x büyüteç, dilleri hizalamak için ince pirinç şim, cilalama için mikromesh kademeleri. Besleme ise ısıtılarak uca yeniden oturtulur; koleksiyon dilinde buna 'heat setting' denir.

Vintage tarihlemenin en yaygın standardı Parker'ın gövde damgasındaki tarih kodudur ve mantığı üç dönemde değişir. 1938'in ikinci çeyreğine kadar iki rakam kullanıldı: ilk rakam çeyreği, ikinci rakam yılın son hanesini gösterir — '46' kodu 1936'nın dördüncü çeyreği demektir.

1938'in ikinci çeyreğinden sonra çeyrek, rakam yerine noktalarla gösterildi: üç nokta birinci çeyrek, iki nokta ikinci, bir nokta üçüncü, nokta yok dördüncü çeyrek. 1950'den itibaren kod yeniden iki haneye döndü ve ilk hane 5 oldu; yani 5 ile başlayan bir kod 1950 ve sonrasını işaret eder. Bu değişikliğin sebebi 1938 ile 1948 karışıklığını çözmekti.

Bu kod ilan pazarlığında en somut kozdur: satıcının 'çok eski' dediği bir kalemin gerçek çeyreğini gövde damgasından okuyabilirsiniz.

PARÇALAR — nib: uç | feed: besleme (mürekkep kanalı) | section/grip: tutamak | barrel: gövde | cap: kapak | blind cap: kör kapak, dolum mekanizmasını gizleyen arka kapak | inner cap: iç kapak | clip: klips | cap band: kapak bileziği | jewel/finial: kapak veya gövde tepeliği | tassie: gövde ucu süs halkası | trim/furniture: metal aksam | sac: mürekkep kesesi | pressure bar: baskı çubuğu | J-bar: J biçimli yaylı baskı çubuğu | diaphragm: diyafram | breather tube: nefes borusu | vent hole: uçtaki hava deliği | tines: uç dilleri | tipping: uç boncuğu, sert alaşım kaynağı | converter: konvertör | cartridge: kartuş.

DOLUM SİSTEMLERİ — eyedropper (ED): damlalık dolum | safety: geri çekilebilir uçlu emniyet kalemi | crescent filler: hilal dolum | lever filler (LF): kaldıraçlı dolum | button filler: düğmeli dolum | plunger/vacuum filler: vakumlu piston dolum | piston filler: vidalı piston dolum | aerometric/squeeze filler: kafesli sıkmalı dolum | capillary filler: kılcal emişli dolum.

UÇ DAVRANIŞI — nail: çivi uç, hiç esnemez | semi-flex: yarı esnek | superflex: süper esnek | wet noodle: neredeyse dirençsiz uç | sprung: esnetilip kalıcı açılmış, bozulmuş uç | railroading: mürekkep yetişmeyince çıkan çift ince çizgi | baby's bottom: aşırı yuvarlatılmış uç ucu, mürekkep atlatır | manifold: karbon kopya için sertleştirilmiş uç | italic: keskin düz uç | stub: küt düz uç | oblique: eğik uç | music nib: iki yarıklı nota ucu | hooded nib: gizli uç | inlaid nib: gövdeye gömme uç | warranted nib: markasız garantili altın uç | tooth: ucun kâğıtta verdiği tırmalayıcı his | nibmeister: uç ustası.

DURUM VE PİYASA — imprint: gövde damgası | date code: tarih kodu | chasing: gövdeye işlenmiş desen | overlay: değerli metal kaplama gövde | gold filled/rolled gold: dolgu altın kaplama | brassing: kaplamanın aşınıp altındaki sarı metalin görünmesi | patina: doğal yaşlanma tabakası | ambered/discolored: ebonitin kararması | crazing: selüloitte kılcal çatlak ağı | NOS (new old stock): hiç satılmamış eski stok | MIB (mint in box): kutusunda kusursuz | mint: kusursuz | demonstrator: şeffaf gösteri kalemi | posting: kapağı arkaya takmak | stiction: contanın ilk hareketteki direnci | 'from the wild': koleksiyon devresine hiç girmemiş, sahadan çıkma kalem | sumgai: kelepir avcısı.

Ultrasonik temizleyici selüloit, kazein ve altın kaplama trim için risklidir; bu malzemelerde kullanmayın. Bu, kontrollü bir teste değil restorasyon topluluğunun uzun süreli pratiğine dayanan bir kuraldır — ama zararın geri dönüşü olmadığı için ihtiyatlı taraf doğru taraftır.

Sıkışmış bir tutamağı asla zorla çevirmeyin. Isı tabancasıyla kontrollü ve kademeli ısıtma gerekir; aksi halde selüloit gövde çatlar ve o çatlak geri gelmez.

Bir kalemi restore ederken çıkardığınız orijinal parçayı atmayın. Yorulmuş bir J-bar ya da kırılmış bir kese bile bir sonraki alıcı için kalemin geçmişinin kaydıdır; koleksiyonda parçanın kendisi kadar hikâyesi de değer taşır.