Sheaffer Touchdown ve Snorkel

Dolma kalemi mürekkep şişesinden doldurduğunuzda ucun tamamı mürekkebe girer ve dolum bittiğinde ucu silmeniz gerekir. Bu, kimsenin ölmediği bir sıkıntıdır. Sheaffer 1950'lerin başında bu küçük sıkıntıyı bir mühendislik problemi gibi ele aldı ve seri üretim tarihinin en karmaşık dolum mekanizmasını ortaya çıkardı.

Yolun ilk adımı 1949'da Touchdown'la atıldı. Sistem pnömatikti ve mantığı zarifti: kalemin arka ucundaki piston bastırıldığında içeride oluşan hava basıncı keseyi dışarıdan sıkıştırıp boşaltıyor, piston yolunun sonuna geldiğinde basınç aniden serbest bırakılıyor ve açılan kese mürekkebi içeri çekiyordu. Yani kese doğrudan elle sıkılmıyordu; onu sıkan şey hapsedilmiş havaydı.

Farkı görmek için bir önceki kuşağa bakmak yeterli. Kaldıraçlı dolumda gövdenin yan yüzünde bir yarık ve oynayan bir metal kol vardır; Touchdown'da gövde bütün, hareket eden parça arkada gizlidir ve tek bir bastırma dolumu tamamlar. Sheaffer bu sistemi 1949 başında üst segment kalemlerinde tanıttı, 1950'de hattı inceltip “TM” (Thin Model) sürümlerini ekledi.

Snorkel 1952'de tanıtıldı ve Touchdown mekanizmasının üzerine tek bir parça ekledi: besleyicinin içinden uzayıp geri çekilen ince bir dolum borusu. Kalemin arka ucu çevrildiğinde boru ucun altından dışarı uzuyor, ardından Touchdown pistonu bastırılıp bırakılıyor ve mürekkep bu borudan içeri çekiliyordu. İşlem bitince boru geri çekilip gözden kayboluyordu.

Vaat netti — mürekkebe yalnızca boru girdiği için uç kuru kalıyor, doldurduktan sonra ucu silmek gerekmiyordu. Kalemi kapatıp cebe koymak, mendil aramakla vakit kaybetmemek demekti. Vaadin arkasındaki gerekçe de dönemin ihtiyacına oturuyordu: tükenmez kalemin sahaya indiği yıllarda dolma kalemin savunması “daha temiz, daha zahmetsiz” olmak zorundaydı.

Bedeli ise mekanik karmaşıklıktı. Snorkel, seri üretilmiş dolma kalemler arasında mekanik olarak en karmaşık dolum sistemi kabul edilir; bu niteleme koleksiyoncu camiasında yaygın bir uzlaşıdır ama ölçülebilir bir kriter değildir ve parça sayısına dair dolaşan rakamlar kaynaktan kaynağa değişir. Kesin olan şudur: sistemde birbirine bağlı çok sayıda sızdırmazlık noktası vardır ve bu, bugünkü restorasyon tablosunu doğrudan belirler.

Snorkel dönemi Sheaffer'ın en geniş model gamlarından birini üretti: Admiral, Craftsman, Sovereign, Statesman, Valiant, Sentinel, Crest, Signature, Autograph, Triumph, Masterpiece, Saratoga, Clipper ve Special. Aradaki fark çoğunlukla uç, kapak bandı ve donanım kalitesindeydi.

Uç seçenekleri açık altın, çift tonlu altın, paladyum-gümüş alaşım ve konik çift tonlu altın (Triumph) olarak sunuldu; kapak bantlarında altın kaplama, 14 ayar altın ve paslanmaz çelik seçenekleri vardı. Bu kademelendirme koleksiyoncu için işe yarar bir okuma anahtarıdır: kapak bandının malzemesi ile ucun malzemesi çoğu zaman aynı kademeyi gösterir, birbirini tutmuyorsa kalemin parçaları farklı yerlerden gelmiş olabilir.

Serinin en tanınan üyesi ise sona doğru geldi. Büyük boy PFM — “Pen For Men” — 1959'da Snorkel sistemiyle tanıtıldı ve dönemin kalın gövde modasına Sheaffer'ın yanıtı oldu.

Sheaffer PFM'i 1963'te üretimden kaldırdı ve Snorkel dönemi böylece kapandı. Sistemin ticari başarısızlık olduğu için bırakıldığı sık söylenir; bunun ne kadarının üretim maliyeti, ne kadarının tükenmez kalem rekabeti kaynaklı olduğu net değildir.

Geriye dönüp bakıldığında Snorkel, dolma kalem sanayiinin kendi sorununu son kez bu ölçekte çözmeye çalıştığı andır. Ondan sonra gelen kuşak, karmaşıklığı azaltan yönde ilerledi: kartuş ve konvertör, dolumu bir mühendislik gösterisi olmaktan çıkarıp iki saniyelik bir işleme indirdi. Snorkel'in bugün ilgi görmesinin sebebi de biraz bu — artık kimsenin yapmayacağı bir şeyi yapıyor.

Snorkel'de “çalışıyor” iddiasına güvenmeyin. Kullanılmamış stok (NOS) örnekler bile doğru dolum basıncını sağlamak için yeni conta ve O-ring ister; sistem kese, point seal, O-ring ve teleskopik borunun aynı anda sızdırmaz olmasına bağlıdır — biri bozuksa kalem hiç dolmaz.

Restorasyon ücreti alt segment modellerin piyasa değerine yaklaşabilir. Pratik sonuç şu: Admiral, Clipper, Sentinel gibi giriş kademesinde restore edilmiş satın almak; Crest, Autograph ve PFM gibi üst kademede ise restore ettirmek genellikle daha mantıklıdır. PFM'ler kendi içinde I'den V'e numaralanır ve altın uçlu üst numaralar belirgin prim yapar; ayrıca PFM yedek parçaları standart Snorkel'lerle uyumlu değildir — ayrı bir parça dünyasıdır.

İki küçük kontrol daha. Paladyum-gümüş uçlar altın değildir ama yazım kalitesi düşük değildir; ilanlarda “altın uç” olarak geçiyorsa doğrulayın. Ve teleskopik borunun tam düz olup olmadığına bakın: eğilmiş bir Snorkel borusu pratikte tamir edilemez ve kalemi vitrin eşyasına dönüştürür.