II. Dünya Savaşı ve Amerikan kalem sanayii

Bir kalemin nasıl yapıldığını anlamak istiyorsanız, onu yapan fabrikanın başka ne yaptığına bakmak bazen daha çok şey söyler. 1942'de Amerikan kalem fabrikaları kalem yapmayı büyük ölçüde bıraktı ve savaş üretimine geçti; bomba ve mermi tapasından mikrofon fişine kadar uzanan bir liste.

Bu, koleksiyoncu için soyut bir tarih notu değil. Savaş yıllarında üretilen kalemler malzemesi, donanımı ve ucuyla kendi başına bir kategori oluşturur — ve bu kategoriyi tanımak, bir ilanın tarihini iki dakikada daraltmanızı sağlar.

War Production Board kauçuğu, çeliği, alüminyumu, pirinci ve petrolü kritik savaş kaynağı ilan etti. Kasım 1942'de kurul dolma kalem üretimini 1941 çıktısının %46'sıyla sınırladı ve üreticilere aşılamayacak kotalar verdi. Ekim 1942'deki kauçuk kısıtlamaları ise keseli dolum sistemleri açısından doğrudan bir darbeydi ve üreticileri alternatif mekanizmalara yöneltti.

Kısıt bazen tek bir modeli vurdu. Lucite uçak kanopilerine ayrıldığı için, gövdesi Lucite'ten üretilen Parker 51'in üretimi ciddi biçimde kısıldı. Buna karşılık altın ABD'de resmen kısıtlanmadı — Almanya ve Japonya'nın aksine — bu yüzden bazı küçük Amerikan üreticileri savaş boyunca altın uç kullanmayı sürdürebildi.

Kritik listede olmayan malzemeler devreye girdi: selüloit yeniden öne çıktı, Eversharp Skyline'da enjeksiyonla kalıplanabilen polistiren kullandı, Morrison, David Kahn, Eagle ve Salz Brothers gibi üreticiler gümüş-paladyum alaşımlara yöneldi. Bu tercihler estetik değil zorunluluktu ve bugün kalemin üzerinde okunabilir izler bıraktı.

Fabrikaların asıl işi ise başkaydı. Parker, bomba ve mermi tapası üretimi nedeniyle 29 Ekim 1943'te Army-Navy “E” ödülünü aldı. Sheaffer aynı ödülü 13 Mayıs 1944'te tapa, mikrofon/kulaklık fişi ve otomatik radyo ayarlayıcı üretimiyle kazandı; Fort Madison'daki Sheaffer müzesi 9 Temmuz 1943'te üretilen 1.000.000'uncu M48 tapayı sergiliyor.

Fiyat tarafında da tuhaflıklar vardı. Deri kutulu hizmet setlerine %20 federal tüketim vergisi kondu; OPA bazı setlere 6,25 dolar tavan fiyat uygulayınca alıcıya toplam maliyet 7,50 dolara çıktı — yani vergi, tavan fiyatın üstüne bindi.

Parker savaş boyunca “üretim hükümet emriyle kısıldı, bayilere tayınlanıyor” temalı vatanseverlik reklamlarıyla markayı canlı tuttu. Savaş bittiğinde biriken talep patladı ve kıtlığın yarattığı arzu satışları hızla yukarı çekti. Parker 51'in efsanesinin bir kısmı gerçekten burada, üretim kısıtının kendisinde kurulmuştur.

Kısıtın kalıcı bir etkisi daha oldu ve bu, kalemlerin içinde görülür. Kauçuğun kritik malzeme ilan edilmesi, keseye bağımlı dolum sistemlerinin sektörün geleceği olmadığını gösterdi; savaş sonrasında Parker 51'in 1948'de Aerometric'e geçmesi ve Sheaffer'ın 1949'da Touchdown'ı tanıtması aynı dersin iki ayrı yanıtıdır. Yani 1940'ların sonunda gelen dolum sistemi yenilikleri yalnızca mühendislik hevesi değil, savaş yıllarının tedarik gerçeğinin ürünüdür.

Aynı dönemden iki anlatı bugün olgu diye dolaşıyor ve ikisi de düzeltilmeli. Birincisi, Parker 51'in “savaşı bitiren kalem” olduğu: 7 Mayıs 1945 Reims töreninde Parker 51 kullanıldığı belgeleniyor, ancak Eisenhower törende bulunmadı ve belgenin bazı kopyaları Yüzbaşı Harry Butcher'ın Sheaffer Valiant'ıyla imzalandı. İkincisi, MacArthur'un 2 Eylül 1945'te USS Missouri'de bir Parker “Big Red” kullandığı: kaynaklar törende altı kalem kullanıldığını, dördünün Waterman, birinin Sheaffer olduğunu ve son olarak kullanılan kırmızı Parker Duofold'un ikonik Big Red olmadığını, üstelik eşi Jean MacArthur'a ait olduğunun belirtildiğini aktarıyor.

Savaş dönemi kalemleri malzeme ikamesi yüzünden ayrı bir kategoridir. Pirinç ve paslanmaz çelik kısıtlandığı için 1942-1945 arası pek çok kalemde gümüş bazlı veya gümüş kaplı donanım, kapak bandı ve klips görürsünüz; bu parçalar bugün kararmış olabilir ve agresif parlatma imprint'i öldürür.

Uçsuz (untipped) çelik “butterfly” uçlar ve gümüş-paladyum uçlar savaş dönemi işaretidir. Altın olmadıkları için ucuzdurlar, ama tarihsel olarak anlamlıdırlar ve orijinalliği bozulmadan saklanmalıdırlar. Bir başka pratik sonuç: savaş yıllarında Amerikan üretiminde esnek uçlar büyük ölçüde terk edilip daha sert, dayanıklı uçlara geçildi — esnek uç arayan koleksiyoncunun 1940 öncesine bakması gerekir.

Tarih kodu okumayı öğrenmek bu dönemde iki kat işe yarar: Parker'da barel kodu, Sheaffer'da kapak ve barel işaretleri kalemin savaş öncesi mi savaş dönemi mi olduğunu kesinleştirir ve bu ayrım fiyatı doğrudan etkiler. Son olarak, askerî hediye setleri ve “E” ödülü dönemine ait kurumsal işlemeli kalemler ayrı bir niş oluşturur; provenansı belgelenmemiş “savaşta kullanıldı” iddialarına temkinli yaklaşın — bu alan, piyasadaki en abartılı anlatıların üretildiği yerdir.